Print deze pagina

Communicatieproblemen met school?

22 januari 2014

De LPAD van Feuerstein


Geen IQ-test maar een leerbaarheidsonderzoek.

Een vergeten groep onderpresteerders: hard werken en toch niet presteren

Niet elke onderpresteerder presteert beneden de maat omdat hij niet beschikt over de juiste studievaardigheden of omdat hij gehinderd wordt door een fixed mindset. Er zijn ook leerlingen die hard werken en ondanks hun inzet niet tot presteren komen. Over deze groep leerlingen vind je nauwelijks informatie in de literatuur over hoogbegaafde onderpresteerders.

Stel, je kind is een paar jaar geleden getest en hoogbegaafd bevonden. Hij is versneld op de basisschool en er is de afgelopen jaren met hem gewerkt aan vaardigheden als plannen, organiseren, studeren. Zijn start op het VWO leek veelbelovend. Maar nu hij een tijdje op het voorgezet onderwijs zit, zie je de resultaten van je kind kelderen.
Er is overduidelijk sprake van onderpresteren, want hij presteert ruim beneden het niveau dat je van een hoogbegaafde leerling mag verwachten. Wanneer je hem thuis overhoort, ben je ervan overtuigd dat hij de stof beheerst. Hij is gemotiveerd en je ziet dat hij hard werkt. Het ligt dus niet aan zijn capaciteiten of inzet. Op school bevestigt men dit maar tegelijkertijd gaan er stemmen op om je kind toch op een lager schooltype te plaatsen. Want slim of niet, de gewenste prestaties blijven uit en om die prestaties draait het op de middelbare school.

Jij legt je niet zomaar neer bij dit plan. In plaats van afstromen zonder de oorzaak van het probleem te kennen, zoek jij liever uit waaróm je kind niet tot presteren komt. Want alleen zó kun je hem helpen.

Je zou in een dergelijke situatie kunnen kiezen voor een nieuw intelligentieonderzoek. Vooropgesteld dat je kind daar nog brood in ziet. Maar eigenlijk twijfelt niemand aan de capaciteiten van je kind, zelfs niet de docenten die voorstellen om een stap terug te doen. Dus wat voegt zo'n onderzoek dan toe?
Een IQ-test zegt veel, maar lang niet alles over het leerpotentieel van je kind. Natuurlijk, je brengt in kaart hoe zijn intelligentieprofiel er op dit moment uit ziet. Maar gaat dat de problemen op school oplossen? Geeft dat voldoende handvatten voor de begeleiding van je kind? 

De meeste testen en toetsen vergelijken een kind of diens prestaties met een normgroep. Ze vertellen je wat je kind kan ten opzichte van andere kinderen. Die informatie is bruikbaar bij het zoeken naar passend onderwijs. Een nadeel is echter dat je geen inzicht krijgt in het leerproces van je kind.

Een onderzoek dat meer duidelijkheid kan brengen over de manier waarop je kind leert maar dat bij ouders en deskundigen op gebied van hoogbegaafdheid veel minder bekend is, is de LPAD (leerbaarheidsonderzoek) van Feuerstein.

Feuerstein: “intelligentie is geen vaste eigenschap”Reuven Feuerstein

De Israëlische psycholoog Reuven Feuerstein (geboren in 1921 en nog steeds aktief in zijn vakgebied) kreeg bekendheid door zijn theorie en methodieken om denk- en leervermogen duurzaam te veranderen: de theorie van de structurele cognitieve modificeerbaarheid en gemedieerde leerervaring.

Feuerstein gaat ervan uit dat intelligentie geen vaste eigenschap is, maar dat elke mens modificeerbaar (veranderbaar) is en een hoger niveau kan bereiken. Hij kijkt niet naar een bepaald niveau van kennis of kunde, maar puur naar de leerbaarheid, het potentieel van een mens om zich aan te passen aan een nieuwe situatie en daarop adequaat te reageren. 

Leerbaarheidsonderzoek - de LPAD

De LPAD (Learning Propensity Assessment Device) is een testbatterij die door Feuerstein is ontwikkeld waarmee het leerproces van een kind wordt geëvalueerd. De LPAD is geen momentopname maar een gedegen onderzoek waarmee op meerdere manieren en in verschillende situaties het leervermogen van je kind beoordeeld wordt. Aan de hand van 10 subtests wordt het leerpotentieel van je kind in kaart gebracht. Er wordt gekeken

  • welke denkvaardigheden en strategieën je kind gebruikt om tot een goede oplossing te komen;
  • hoe je kind kennis en informatie opneemt en hoe hij deze toepast;
  • wat de zwakke punten in het leerproces van je kind zijn;
  • welke manier van lesgeven nodig is om je kind zo optimaal mogelijk te laten leren.
Er wordt niet vergeleken met een normgroep. De opgegeven scores zijn er alleen om je kind met zichzelf te vergelijken (situatie voor en na mediatie).

De LPAD is bij kinderen vanaf ongeveer 9 jaar inzetbaar. Overigens kan de test ook gebruikt worden voor volwassenen, er zit geen bovengrens aan.

Tijdens de testafname wordt ook het algemene gedrag van je kind geobserveerd. Er wordt onder meer gekeken naar factoren als taalgebruik, de organisatie van de waarneming, de interactie met degene die de test afneemt, het geheugen, de spanningsboog, mate van afleidbaarheid, nauwkeurigheid, oog-handcoördinatie, motoriek, houding t.o.v. de eigen prestaties en de reactie op aanwijzingen/hulp.

Van theorie naar praktijk

Wat kan nu zo’n LPAD-test voor jouw kind betekenen? Kort gezegd brengt het onderzoek zeer gedetailleerd de sterke en zwakke kanten in het leerproces van je kind in kaart. Eventuele blokkades worden helder. Je krijgt inzicht in hoe de stof aangeboden zou moeten worden zodat jouw kind hem optimaal kan verwerken. Hoogbegaafde leerlingen die zijn vastgelopen kunnen met de LPAD meer inzicht in hun eigen leren krijgen.

Bij het kind uit mijn voorbeeld kan bijvoorbeeld geconcludeerd worden dat er een verwoordingsprobleem speelt. Het kind heeft moeite met het concreet en specifiek benoemen van zijn gedachten. Hij begrijpt en beheerst de stof wel, maar in een toetssituatie schiet zijn vermogen om de antwoorden op een concrete wijze te verwoorden, tekort. Hij geeft dan antwoorden die óf te kort door de bocht zijn, óf de kern niet raken. En dat levert onvoldoendes op. Dit verwoorden is een vaardigheid die getraind kan worden. 

Met de informatie die de test oplevert, kunnen ouders, docenten en eventuele remedial teachers gericht aan de slag. Nu zal een puber, ook een gemotiveerde puber, niet altijd meer met vader of moeder aan het werk willen. Gelukkig kan deze taak ook prima opgepakt worden door een studiecoach of huiswerkbegeleider.

Minpuntje

Eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat het enige nadeel van de LPAD de prijs is. Wanneer je telt hoeveel uren er in een volledig onderzoek gaan zitten (intake, 2-3 dagdelen testen, eindgesprek, uitgebreid onderzoeksverslag) is het uurtarief heel redelijk. Maar wanneer je zo’n €1600 in één keer moet ophoesten, is dat wel even slikken. De meeste ziektekostenverzekeringen vergoeden de test niet. Voor veel ouders zal dit bedrag dan ook een brug te ver zijn. En dat is ontzettend jammer, want de inzichten die de LPAD kan verschaffen over het leerproces van je kind, zijn bijzonder waardevol.

Conclusie

De LPAD is een waardevol instrument waarmee de leerbaarheid van je kind in kaart kan worden gebracht. Hij geeft inzicht in de manier waarop je kind het beste kennis in zich opneemt, en hoe hij deze kennis verwerkt. Zo wordt duidelijk welke manier van lesgeven jouw kind nodig heeft om optimaal te kunnen leren.
Bij twijfel over de haalbaarheid van een schoolniveau of opleiding kan de LPAD een nuttig hulpmiddel zijn. De test blijkt een goede voorspeller van welk opleidingsniveau haalbaar is en of een kind de capaciteiten heeft voor HBO of universiteit. 

 



Volgende pagina: Over HB gericht