Print deze pagina

Communicatieproblemen met school?

24 March 2014

Dysgrafie


Schrijft jouw kind ook onleesbaar? Lees meer over dysgrafie.

Dysgrafie is een stoornis in het vermogen om te schrijven, zonder dat er sprake is van een intellectuele stoornis. We spreken van een dysgrafisch handschrift als een kind niet of nauwelijks leesbaar schrijft en/of het schrijftempo erg laag ligt. Er wordt dus gekeken naar de kwaliteit en de snelheid van het handschrift. Hierbij wordt het kind vergeleken met de eigen leeftijdsgroep.

Oorzaken van schrijfproblemen 

Een dysgrafisch handschrift kan een kenmerk zijn van (verborgen) dyslexie. Vaak zie je ook dat kinderen met dyslectische dysgrafie moeite hebben met spellen. 
De dyslexie zorgt ervoor dat ze moeite hebben om de woorden in hun hoofd om te zetten in de signalen die ervoor zorgen dat de letters gevormd worden. Dit kan komen doordat ze

  • letters niet goed kunnen visualiseren;
  • auditieve informatie niet kunnen omzetten in de signalen die nodig zijn om de letters te vormen.
Daarnaast zie je dat ze vaak
  • niet meer weten hoe ze de letters moeten vormen (handschrift is niet geautomatiseerd);
  • niet meer weten wat de volgorde van de letters was;
  • verkrampen tijdens het schrijven omdat ze moeite hebben met het reguleren van de spier(ont)spanning;
  • tijdens het schrijven meebewegen met andere lichaamsdelen (tong, andere hand, voeten).

Kenmerken van een dysgrafisch handschrift

  • vreemd gevormde letters
  • gespiegelde letters
  • spaties die op vreemde plekken verschijnen (of juist geen spaties)
  • gebrek aan vormverschil tussen de letters (alle letters even hoog)
  • letters en/of verbindingen waarbij de schrijfbeweging wordt onderbroken
  • weglaten van hele of halve letters
  • letters die in elkaar schuiven
  • onregelmatige lettergrootte
  • wisselende hellingshoek van de letters

Slim maar niet kunnen schrijven

Stel, je kind heeft een hoog verbaal IQ en hij beschikt over een uitstekende mondelinge uitdrukkingsvaardigheid. Hij kan geweldige discussies voeren, en hele verhandelingen houden over de meest uiteenlopende onderwerpen. De leerkracht noemt je kind “een vraagbaak”. En toch haalt hij onvoldoendes op school. Omdat hij niet op papier krijgt wat hij in zijn hoofd heeft. Omdat hij op den duur bezuinigt op de geschreven antwoorden en de helft weglaat (want dit levert minder schrijfwerk op). Het geschreven werk van je kind lijkt op dat van een veel jonger kind. De frustraties die dit met zich meebrengt, zijn enorm. 

Bij kinderen met verborgen dyslexie blijken de schrijf- en spellingsproblemen hardnekkiger en resistenter te zijn dan de leesproblemen. Vaak krijgen ze jarenlang RT zonder dat er echt sprake is van een verbeterd handschift. Het is daarom van belang dat een kind met (dyslectische) dysgrafie zo vroeg mogelijk aan de slag kan op een laptop of PC. Want met gerichte fysiotherapie of schrijftherapie wordt meestal maar beperkte vooruitgang geboekt.

Dysgrafie op de middelbare school

Op de middelbare school gaan de eisen die aan de leerling gesteld worden omhoog: er moet meer en sneller geschreven worden. Een kind met dysgrafie kan al snel niet meer aan de eisen voldoen en de resultaten gaan omlaag. Wanneer het kind zijn best doet om zo snel mogelijk te schrijven, wordt het werk vaak onleesbaar. Wanneer het kind zijn best doet om netjes en leesbaar te schrijven, komt hij tijd tekort en krijgt hij toetsen niet af. In beide gevallen is een onvoldoende het resultaat.
Weten dat je de stof beheerst en toch onvoldoendes halen omdat je het niet op papier kunt laten zien, demotiveert enorm. Zeker als docenten tegen je zeggen "je moet beter je best doen" of "je werkt niet hard genoeg". 

Wanneer dysgrafie niet tijdig wordt herkend, bestaat de kans dat de leerling moet doubleren of zelfs moet afstromen naar een lager schooltype. Want school kijkt in de eerste plaats naar de cijfers van de leerling.
Doordat de leerling steeds meer gaat bezuinigen op schrijfwerk (huiswerk wordt summier gedaan, toetsvragen kort door de bocht beantwoord) ontstaan er naast onvoldoendes uiteindelijk ook hiaten in de kennis. Maar ook worden belangrijke vaardigheden zoals het verwoorden van je gedachten, het leggen van verbanden en het uitschrijven van opdrachten (denk daarbij ook aan wis- en natuurkunde) niet voldoende geoefend. Op deze vaardigheden wordt in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs een toenemend beroep gedaan.

Geen dyslexieverklaring maar wel ernstige schrijfproblemen?

Hoogbegaafde kinderen met lees- en/of spellingsproblemen vallen vaak niet voldoende uit om in aanmerking te komen voor een dyslexieverklaring. Dat wil echter niet zeggen dat ze geen problemen ervaren. Heeft jouw kind geen dyslexieverklaring maar heeft het wel problemen met spelling en schrijven? Dan zou je kunnen laten onderzoeken of er wellicht sprake is van dysgrafie. Deze diagnose kan o.a. worden gesteld door een gespecialiseerde kinderfysiotherapeut.

Dysgrafie ook mogelijk zonder dyslexie

Dysgrafie hangt niet altijd samen met dyslexie, er kan ook ‘alleen maar’ sprake zijn van een zwakke fijne motoriek en/of zwakke spierspanning. Dysgrafie is een motorische handicap volgens de DSM-IV. Met deze diagnose heeft je kind recht op extra tijd bij toetsen (heel belangrijk op de middelbare school!) en als het schrijven een te grote belemmering is, kan een laptop worden ingezet voor het schoolwerk. Veel scholen zijn niet bekend met deze handicap, de kans bestaat dus dat je ze er zelf op moet wijzen.

 



Volgende pagina: Over HB gericht